Kenevir, doğru bilgiyle
değerlendirildiğinde çok yönlü bir
tarım bitkisidir.

Kenevir Tohumu Yağı

Kenevir tohumu yağı; Omega-3 yağ asitleri, doymamış yağlar ve çoklu doymamış yağlar açısından zengin, karakteristik yağ asidi profiline sahip bitkisel bir yağdır.

Yüksek Omega-3 ve Çoklu Doymamış Yağlar

Kenevir tohumu yağının temel besinsel özelliği, yağ asitlerinin büyük bölümünün doymamış yağ asitlerinden oluşmasıdır.

 

Bilimsel çalışmalarda kenevir tohumu yağının toplam yağ asitlerinin yaklaşık %90’ının doymamış yağlardan, yaklaşık %70–80’inin ise çoklu doymamış yağlardan oluşabildiği bildirilmektedir.

Başlıca yağ asitleri:

  • Linoleik asit – LA (Omega-6)
  • Alfa-linolenik asit – ALA (Omega-3)
  • Oleik asit

Daha düşük miktarlarda ise gama-linolenik asit (GLA – Omega-6) ve stearidonik asit (SDA – Omega-3) bulunabilir.

Kenevir Tohumu Yağı İçin Referans Yağ Asidi Profili

Yağ Asidi / Yağ Grubu

Literatürde Bildirilen Yaklaşık Aralık

Linoleik asit – LA (Omega-6)

%55–64

Alfa-linolenik asit – ALA (Omega-3)

%15–26

Oleik asit

yaklaşık %9–23

Toplam doymamış yağ asitleri

yaklaşık %90

Toplam çoklu doymamış yağ asitleri

yaklaşık %70–80

Omega-6 : Omega-3 oranı

yaklaşık 2,5:1 – 3,5:1

Bu profil sayesinde kenevir tohumu yağı yüksek Omega-3, yüksek doymamış yağ ve yüksek çoklu doymamış yağ beslenme beyanı koşullarını karşılayan karakteristik bir yağdır.

Alfa-Linolenik Asit – ALA (Omega-3)

Kenevir tohumu yağındaki başlıca Omega-3 yağ asidi alfa-linolenik asittir (ALA).

ALA, insan vücudunun sentezleyemediği esansiyel bir yağ asididir ve bu nedenle besinlerle alınması gerekir.

Kenevir tohumu yağında ALA miktarı literatürde genel olarak toplam yağ asitlerinin yaklaşık %15–26’sı arasında bildirilmektedir.

ALA, normal kan kolesterol düzeyinin korunmasına katkıda bulunur. Faydalı etki günde 2 g ALA alındığında sağlanır.

Linoleik Asit – LA (Omega-6)

Kenevir tohumu yağında en yüksek oranda bulunan yağ asidi genellikle linoleik asittir (LA).

Linoleik asit Omega-6 ailesine ait esansiyel bir yağ asididir ve insan vücudu tarafından sentezlenemediği için besinlerle alınması gerekir.

Kenevir tohumu yağında linoleik asit miktarı literatürde yaklaşık %55–64 aralığında bildirilmektedir.

Linoleik asit, normal kan kolesterol düzeyinin korunmasına katkıda bulunur. Faydalı etki günde 10 g linoleik asit alındığında sağlanır.

Doğal Omega-6 : Omega-3 Profili

Kenevir tohumu yağının karakteristik özelliklerinden biri, Omega-6 ve Omega-3 yağ asitlerini aynı yağ matrisi içinde yüksek miktarlarda bulundurmasıdır.

Bilimsel literatürde kenevir tohumu yağının Omega-6 : Omega-3 oranı çoğunlukla yaklaşık 2,5:1 ile 3,5:1 arasında bildirilmektedir ve tipik profil yaklaşık 3:1 civarındadır.

Bu oran, kenevir tohumu yağının ayırt edici yağ asidi bileşiminin doğal bir özelliğidir.

Yüksek Doymamış Yağ İçeriği

Kenevir tohumu yağının yağ asitlerinin yaklaşık %90’ı doymamış yağlardan oluşabilir.

Bunların büyük bölümünü çoklu doymamış yağ asitleri olan linoleik asit ve alfa-linolenik asit oluşturur. Tekli doymamış yağ asitleri içinde ise başlıca oleik asit bulunur.

Bu kompozisyon kenevir tohumu yağının yüksek doymamış yağ ve yüksek çoklu doymamış yağ özelliklerini destekler.

Diyette doymuş yağların doymamış yağlarla yer değiştirmesi normal kan kolesterol düzeyinin korunmasına katkıda bulunur.

Oleik asit de doymamış bir yağ asididir.

GLA ve SDA

Kenevir tohumu yağının yağ asidi profilinde, temel yağ asitleri LA ve ALA’nın yanında daha düşük miktarlarda:

  • Gama-linolenik asit – GLA (Omega-6)
  • Stearidonik asit – SDA (Omega-3)

bulunabilir.

GLA ve SDA miktarları kenevir çeşidine ve yetiştirme koşullarına göre değişiklik gösterebilir.

Bu iki yağ asidi kenevir tohumu yağının karakteristik çoklu doymamış yağ asidi profilinin bir parçasıdır.

Tokoferoller ve Fitosteroller

Kenevir tohumu yağı yalnızca yağ asitlerinden oluşmaz. Doğal yapısında düşük miktarlarda tokoferoller, fitosteroller, fenolik bileşikler ve pigmentler gibi minör yağ bileşenleri de bulunabilir.

Kenevir tohumu yağındaki tokoferoller içerisinde çoğunlukla gama-tokoferol (γ-tokoferol) baskındır.

Fitosteroller içerisinde ise β-sitosterol önemli bileşenlerden biridir.

Bu bileşenlerin miktarları; kenevir çeşidine, tohum kalitesine, sıkım yöntemine ve depolama koşullarına bağlı olarak önemli ölçüde değişebilir.

Soğuk Sıkım ve Yağın Doğal Yapısı

Kenevir tohumu yağı mekanik sıkım yöntemiyle elde edilebilir. Soğuk sıkımda yağ, yüksek sıcaklık uygulanmadan mekanik olarak tohumdan ayrılır.

Rafine edilmemiş kenevir tohumu yağında doğal olarak yeşilimsi tonlar, karakteristik bir koku ve hafif fındığımsı bir aroma görülebilir.

Renk ve aroma yoğunluğu kullanılan tohuma ve üretim koşullarına bağlı olarak değişebilir.

Oksidasyon ve Saklama

Kenevir tohumu yağı yüksek oranda çoklu doymamış yağ asidi içerdiği için ısı, ışık ve oksijene karşı hassastır.

Yağın besinsel ve duyusal özelliklerinin korunması için;

  • serin ve doğrudan güneş ışığından uzak bir yerde,
  • kapağı sıkıca kapalı,
  • hava ile teması mümkün olduğunca azaltılmış şekilde

saklanması önerilir.

Açıldıktan sonra buzdolabında saklama yağın kalitesinin korunmasına yardımcı olur.

Yüksek çoklu doymamış yağ içeriği nedeniyle kenevir tohumu yağı özellikle salatalar, soğuk yemekler ve ısı uygulanmayan kullanımlar için uygundur. Yüksek sıcaklıkta uzun süreli pişirme için tercih edilmez.

Kenevir Tohumu Yağının Başlıca Besinsel Özellikleri

Besinsel Özellik

Referans Özellik ve Normal Vücut Fonksiyonundaki Rolü

Yüksek Omega-3

ALA yaklaşık %15–26 oranında bulunabilir. ALA normal kan kolesterol düzeyinin korunmasına katkıda bulunur.

Linoleik asit – Omega-6

Yaklaşık %55–64 ile yağın başlıca yağ asididir. Linoleik asit normal kan kolesterol düzeyinin korunmasına katkıda bulunur.

Yüksek doymamış yağ

Toplam yağ asitlerinin yaklaşık %90’ı doymamış olabilir. Doymuş yağların doymamış yağlarla değiştirilmesi normal kan kolesterol düzeyinin korunmasına katkıda bulunur.

Yüksek çoklu doymamış yağ

Toplam yağ asitlerinin yaklaşık %70–80’ini oluşturabilir.

Yaklaşık 3:1 Omega-6 : Omega-3 profili

Kenevir tohumu yağının karakteristik yağ asidi bileşiminin ayırt edici özelliklerinden biridir.

GLA ve SDA

Yağda daha düşük miktarlarda bulunan karakteristik Omega-6 ve Omega-3 yağ asitleridir.

Tokoferoller ve fitosteroller

Kenevir tohumu yağının doğal minör bileşenleri arasında bulunur.

Yağ asidi oranları kenevir çeşidine, yetiştirme koşullarına, hasada, işleme ve depolama koşullarına göre değişebilir. Verilen değerler bilimsel literatürde kenevir tohumu yağı için bildirilen referans aralıklardır.